Czym jest norma ISO 2768?
ISO 2768 to międzynarodowa norma określająca tolerancje ogólne dla wymiarów liniowych i kątowych, które nie mają indywidualnie określonych tolerancji na rysunku technicznym. Norma składa się z dwóch części:
- ISO 2768-1: Tolerancje wymiarów liniowych i kątowych
- ISO 2768-2: Tolerancje geometryczne
Klasy tolerancji ISO 2768-1
Norma definiuje cztery klasy dokładności: fine (f), medium (m), coarse (c), very coarse (v).
Tabela tolerancji wymiarów liniowych [mm]
| Zakres wymiarów [mm] | f (fine) | m (medium) ⭐ | c (coarse) | v (very coarse) |
|---|---|---|---|---|
| 0,5 - 3 | ±0,05 | ±0,1 | ±0,2 | - |
| 3 - 6 | ±0,05 | ±0,1 | ±0,3 | ±0,5 |
| 6 - 30 | ±0,1 | ±0,2 | ±0,5 | ±1,0 |
| 30 - 120 | ±0,15 | ±0,3 | ±0,8 | ±1,5 |
| 120 - 400 | ±0,2 | ±0,5 | ±1,2 | ±2,5 |
| 400 - 1000 | ±0,3 | ±0,8 | ±2,0 | ±4,0 |
| 1000 - 2000 | ±0,5 | ±1,2 | ±3,0 | ±6,0 |
Tabela tolerancji wymiarów kątowych
| Zakres boku krótszego [mm] | f (fine) | m (medium) ⭐ | c (coarse) | v (very coarse) |
|---|---|---|---|---|
| do 10 | ±1° | ±1° | ±1°30' | ±3° |
| 10 - 50 | ±30' | ±30' | ±1° | ±2° |
| 50 - 120 | ±20' | ±20' | ±30' | ±1° |
| 120 - 400 | ±10' | ±10' | ±15' | ±30' |
| powyżej 400 | ±5' | ±5' | ±10' | ±15' |
Dlaczego ISO 2768-Medium jest standardem
ISO 2768-m (medium) to najczęściej stosowana klasa tolerancji, ponieważ:
- Odpowiada możliwościom standardowych obrabiarek CNC
- Zapewnia wystarczającą dokładność dla 90% aplikacji przemysłowych
- Jest opłacalna ekonomicznie – nie wymaga dodatkowych operacji wykańczających
- Akceptowana przez większość branż: motoryzacyjną, maszynową, elektroniczną
- Wspierana przez większość systemów CAD/CAM jako wartość domyślna
Jak oznaczać ISO 2768 na rysunkach
W tabliczce rysunku technicznego należy umieścić adnotację:
- ISO 2768-m – dla klasy medium (najczęściej)
- ISO 2768-f – dla klasy fine (precyzyjne elementy)
- ISO 2768-c – dla klasy coarse (konstrukcje spawane)
- ISO 2768-mK – medium z tolerancjami geometrycznymi klasy K
Zastosowanie w obróbce blach
Dla elementów z blachy wykonywanych metodami:
- Cięcie laserowe: wymiary gabarytowe osiągają ISO 2768-c do ISO 2768-m
- Wykrawanie: ISO 2768-m możliwe przy dobrze utrzymanych matrycach
- Gięcie CNC: kąty gięcia zgodne z ISO 2768-m przy kalibrowanych giętarkach
- Frezowanie otworów: ISO 2768-f osiągalne dla otworów obrobione po cięciu
Przykłady praktyczne
Element o wymiarze 100 mm z tolerancją ISO 2768-m:
Wymiar rzeczywisty może wynosić 100 mm ±0,3 mm, czyli 99,7–100,3 mm
Kąt 90° z tolerancją ISO 2768-m (bok 80 mm):
Kąt rzeczywisty może wynosić 90° ±20 minut kątowych, czyli 89°40' – 90°20'