Czym jest mikrometr?
Mikrometr to precyzyjne narzędzie pomiarowe wykorzystujące śrubę mikrometryczną do pomiaru małych wymiarów z dokładnością do 0,01 mm. Jest 10 razy dokładniejszy niż standardowa suwmiarka.
Rodzaje mikrometrów
- Mikrometr zewnętrzny (trzpieniowy): Najpopularniejszy typ, służy do pomiaru wymiarów zewnętrznych. Zakresy: 0-25 mm, 25-50 mm, 50-75 mm. Dokładność: 0,01 mm.
- Mikrometr wewnętrzny: Do pomiaru średnic otworów, wymienne końcówki pomiarowe, zakresy od 5 mm wzwyż.
- Mikrometr głębokościowy: Do pomiaru głębokości otworów i kieszeni, płaska podstawa referencyjna.
- Mikrometr cyfrowy: Wyświetlacz LCD, dokładność 0,001 mm, funkcja zerowania, wyższa cena.
Budowa mikrometru analogowego
- Pięta - nieruchoma powierzchnia referencyjna
- Trzpień pomiarowy - ruchoma część dotykająca przedmiotu
- Tuleja - skala główna z podziałką 0,5 mm
- Bęben - obrotowa część ze skalą 0-50 (każda kreska = 0,01 mm)
- Grzechotka - zapewnia stały nacisk pomiarowy (kliknięcia)
- Blokada - do zablokowania odczytu
Jak odczytać wymiar z mikrometru analogowego
- Odczyt pełnych milimetrów: Sprawdź na tulei, ile pełnych milimetrów jest widocznych przed krawędzią bębna.
- Odczyt pół milimetra: Jeśli linia 0,5 mm jest widoczna, dodaj 0,5 mm.
- Odczyt setnych części milimetra: Odczytaj wartość z bębna pokrywającą się z linią osiową tulei. Każda kreska = 0,01 mm.
- Dodanie wartości: Wynik = pełne mm + 0,5 mm (jeśli widoczne) + bęben × 0,01 mm.
Przykłady odczytu
Przykład 1: Tuleja: 7 mm, linia 0,5 mm niewidoczna, bęben: 23 → 0,23 mm → Wynik: 7,23 mm
Przykład 2: Tuleja: 12 mm, linia 0,5 mm widoczna, bęben: 37 → 0,37 mm → Wynik: 12,87 mm
Jak prawidłowo mierzyć mikrometrem
- Oczyść powierzchnie pięty i trzpienia
- Wyzeruj mikrometr
- Otwórz mikrometr szerzej niż przedmiot
- Umieść przedmiot między piętę a trzpień
- Obracaj bęben, aż trzpień lekko dotknie przedmiotu
- Użyj grzechotki do 3 kliknięć
- Zablokuj odczyt
- Odczytaj wymiar
Znaczenie grzechotki
Zapewnia stały nacisk pomiarowy. Zbyt mocny lub zbyt słaby nacisk powoduje błędny pomiar lub uszkodzenie mikrometru.
Częste błędy
| Błąd | Skutek | Jak unikać |
|---|---|---|
| Zbyt mocny docisk (bez grzechotki) | Zaniżony wymiar, uszkodzenie mikrometru | Używaj zawsze grzechotki (3 kliknięcia) |
| Brudna powierzchnia | Błędny odczyt +0,01-0,05 mm | Oczyść przedmiot i mikrometr |
| Pomiar w wysokiej temperaturze | Rozszerzalność cieplna fałszuje wynik | Poczekaj 15 min na wyrównanie temperatury |
| Brak kalibracji | Systematyczny błąd pomiarowy | Sprawdzaj zero przed każdym pomiarem |
| Pomiar na krawędzi | Fałszywy odczyt | Mierz w środkowej części wysokości przedmiotu |
Kalibracja i sprawdzanie zerowania
Dla mikrometru 0-25 mm: zamknij używając grzechotki i sprawdź 0,00 mm. Dla większych zakresów użyj wzorca kalibracyjnego. Niektóre mikrometry mają klucz regulacyjny.
Mikrometr cyfrowy – instrukcja obsługi
- Włącz (ON/OFF)
- Zamknij grzechotką
- Naciśnij ZERO
- Umieść przedmiot
- Obracaj grzechotką do 3 kliknięć
- Odczytaj wartość na LCD
- Przełącz mm/cal
Konserwacja
Po użyciu: oczyść powierzchnie, zostaw niewielki luz, przechowuj w futerale. Raz w miesiącu: nałóż olej na gwint śruby. Przechowywać w suchym miejscu z dala od kurzu i wibracji.
Zakresy pomiarowe
Mikrometry produkowane są w zakresach 25 mm: 0-25, 25-50, 50-75 itd. Dłuższa śruba powodowałaby błędy z powodu ugięcia.
Dokładność: mikrometr vs suwmiarka
| Narzędzie | Dokładność | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Suwmiarka analogowa | ±0,02 mm | Pomiary ogólne, tolerancja IT7-IT10 |
| Suwmiarka cyfrowa | ±0,01 mm | Pomiary standardowe, IT6-IT8 |
| Mikrometr analogowy | ±0,01 mm | Pomiary precyzyjne, IT4-IT6 |
| Mikrometr cyfrowy | ±0,001 mm | Pomiary ultra-precyzyjne, IT1-IT4 |
Kiedy używać mikrometru
- Dokładność wymagana ±0,01 mm lub lepsza
- Tolerancje IT6 i precyzyjniejsze
- Pomiar wałków i otworów precyzyjnych
- Kontrola jakości elementów obrotowych
- Sprawdzanie zużycia narzędzi
Test wiedzy
Mikrometr wskazuje 8 mm na tulei (dolna kreska 0,5 mm widoczna), bęben 42 → wymiar?
Rozwiązanie: 8 + 0,5 + 0,42 = 8,92 mm
Podsumowanie
Mikrometr wymaga precyzji i staranności. Kluczowe punkty: używanie grzechotki, sprawdzanie zerowania, właściwa konserwacja, czystość powierzchni. Opanowanie obsługi mikrometru jest niezbędne w precyzyjnej obróbce metali.